Amerika in een rugzak
Amerika in een rugzak
Dolf de Vries legt AMERIKA open in z'n 12e uitgave (leesfragment)
Dolf de Vries begint zijn boek aldus
The first two pages of "Amerika in een rugzak" in English
“En, hoe was het?”
Na een reis door welk land of continent dan ook werd mij steevast gevraagd: “hoe was het?” Na deze reis door Amerika werd mij gevraagd: “en, hoe was het?” Een opmerkelijk verschil. In dat “en” zit precies verpakt wat de Nederlander voelt en denkt wanneer hij het over Amerika heeft. Een vermenging van argwaan, afgunst, kritiek, nieuwsgierigheid... een allesbehalve neutrale belangstelling.
De Nederlander heeft een haat-liefdeverhouding met Amerika. Dat geldt minder voor de Nederlanders die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. Tot die generatie behoor ik, al was ik dan pas zeven jaar toen de oorlog eindigde. Dat ik “bevrijd was door de Amerikanen”, is mij met de paplepel ingegoten. De dood van president Franklin Delano Roosevelt voelde zelfs ik als een persoonlijk verlies. De datum van 12 april 1945 staat in mijn geheugen gegrift. Mijn eerste spreekbeurt op de middelbare school ging over Roosevelt en een bezoek aan Washington is niet compleet zonder een bezoek aan zijn Memorial.
Tijdens het presidentschap van George W. Bush werd het, door de weerzin tegen deze president, normaal met hem alle Amerikanen over één kam te scheren. Toen ik tegen een goede vriendin zei dat wij van plan waren maandenlang door de VS te reizen, antwoordde zij: “En dan nu naar dat verd… USA. Hoe durf je. Kun je er nog in zonder irisscan ,voedingsgewoonten, creditcarduitgavenoverzicht, ademtest, vingerprints, geloofsovertuiging en een meterslange grijns op je hoofd? Ik heb besloten dat ik er niet meer heenga. Zeker niet zolang die huichelaar aan het bewind is…” In de periode dat wij onze reis voorbereidde, las ik in “Land! Land!” van Sandor Márai de volgende zin: “: “Hier zaten ( in Le Dôme of la Coupole in Parijs-DdeV) de jonge Amerikaanse schrijvers goedkope brandewijn te zuipen, Fitzgerald, Faulkner, Hemingway met zijn borstelige snor, en nog vele anderen, die voor de desolaatheid van het commerciële schijnpuritanisme in Amerika naar de Montparnasse waren gevlucht…” De gemengde gevoelens werden dus niet uitsluitend door Nederlanders gekoesterd en zijn niet van de laatste tijd.
Hoe komt dat? Er zijn toch 300 miljoen Amerikanen? Waarom slaat bij zovelen in Europa en in eigen land de bewondering om in aversie? En hoe zit dat bij mij, kind dat is opgevoed met bewondering?
Alvorens deze grote reis te maken zijn mijn vrouw en ik ettelijke malen in Amerika geweest. Lout heeft er na haar eindexamen zelfs een jaar gewoond. Zij werkte op een grote farm en na afloop van dat jaar kocht zij met een vriendin een tweedehands auto waarin ze samen door het land reisden. Ze waren hun tijd ver vooruit, ik spreek over 1957. Toen ik haar leerde kennen vertelde zij mij enthousiast over die reis en mijn verlangen Amerika te bezoeken groeide. We werkten samen op een schip en ik zal nooit vergeten hoe opgewonden ik was toen ik eindelijk in New York aan wal stapte. Geen mens arriveerde positiever dan ik. Na een maand vond ik alle Amerikanen overstelpend vriendelijk en gastvrij en ik nam hem hun geringe kennis over Europa allerminst kwalijk. Als ik eerlijk ben: ik kwam zozeer onder de indruk van dat machtige land dat ik me er klakkeloos aan overgaf. Ach ja, ik zag ook wel dat een gesprekspartner erg snel “a nice conversation” met me had gehad, ik bespeurde ook een zekere oppervlakkigheid en verbaasde me er wel degelijk over dat iemand die ik op een partijtje had ontmoet en met wie ik toch echt een goed gesprek had gevoerd, me enkele dagen later amper herkende, maar dat waren slechts kanttekeningen. Iedere keer kwam ik terug met zeer veel lof en zeer weinig kritiek.
Wanneer dat positieve beeld veranderde weet ik niet precies.
Het ging heel geleidelijk en ik denk dat reizen door andere landen tot gevolg had dat ik kritischer naar Amerika ging kijken. In toen nog communistische landen, of landen waarin velen sympathiseerden met communistische ideeën, verdedigde ik Amerika zo goed als ik maar kon, maar ik ontdekte dat het me steeds minder gemakkelijk afging. Toch duurde het tot de afschuwwekkende beelden van African Americans- die toen nog “blacks” genoemd werden- die toegang probeerden te krijgen tot een universiteit en daar door blanken vol haat van werden afgehouden, in Hollandse kranten werden afgedrukt. Was dit mogelijk in het land dat er zo trots op was een democratie te zijn? Daarop volgde de oorlog in Vietnam en ik raakte nog meer in de war.
Mijn zoon verhuisde in 2005 met zijn gezin voor enkele jaren naar Washington en in die tijd bezochten wij hen regelmatig. Ik ontdekte- en daar is niets bijzonders aan, ik bedoel je zou wel heel erg dom moeten zijn dat niet te ontdekken- dat Washington niets met de bible belt te maken heeft, dat er door miljoenen Amerikanen zeer genuanceerd gedacht wordt over het eigen land en de positie van hun land in de wereld. Ik besloot nooit meer over “ De Amerikanen” te spreken. Ik begon fris aan de voorbereiding van deze reis. Met een zo open mogelijk oog voor land en bevolking. Waarbij ik me heel goed realiseer dat ik een kind ben dat “bevrijd is door de Amerikanen” en dat ik dus nooit helemaal onbevooroordeeld zou kunnen reizen.
Dit is geen boek voor of tegen Amerika. Dit is een boek over Amerika. Geschreven door een man die 25 000 kilometer heeft gereisd door Amerika.
Dolf de vries en Amerika
Sanne, een van mijn kleindochters, heeft een uitvoering op haar school. Natuurlijk wil ik mee. Zou alles anders zijn dan in Holland? De school is in ieder geval ettelijke malen groter. De sfeer exact hetzelfde. Ouders zo mogelijk nog zenuwachtiger dan de kinderen. De voorstelling begint en het geluid valt uit. Alsof ik thuis ben! Ik ben helemaal blij: in het grote Amerika, dat technische wonderland, valt dus net als op het schooltje van mijn kleinkinderen in Holland de geluidsapparatuur uit. Dat doet me goed. Geen enkel verschil met een uitvoering van acht- en negenjarige kinderen in Holland. De boel loopt in de soep, meisjes die zo zacht praten dat je geen woord verstaat, die ene leuke jongen en de rest stoer en onhandig. Maar dan komt het verschil met Holland. Het hoofd van de school kan na afloop niet ophouden de kinderen en de leerkrachten te prijzen. Tot de gordijnen toe was alles “great”. Ik meng mij tussen de ouders en ja hoor, ook zij vonden het geweldig! Naar mijn mening gevraagd, antwoord ik voorzichtig dat het jammer was dat het geluid... maar dat is absoluut niet de bedoeling! Vooral niet negatief doen, vooral geen kritiek. Een vriend van mijn zoon neemt me apart en zegt : “Ik heb veel gereisd, ben in Holland geweest. Jullie zeggen tegen een kind “je moet je niks verbeelden, zo goed ben je heus niet.” Als een kind erg goed is, bijvoorbeeld in sport, zijn jullie bang dat kind te prijzen. En als een kind slecht is besteden jullie er geen aandacht aan. In Amerika doen we dat niet, we stimuleren, ook als een kind er niks van zeggen “Je bent goed, niet opgeven, doorgaan.” Wij geloven in de positieve benadering en dat vinden jullie naïef.”
Ik vind het moeilijk.
Het gegons van“fantastic, great” om me heen maakt me opstandig en doet me verlangen naar het schooltje in Holland. Aan de andere kant: dat “doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg” heeft me m’n hele leven tegengestaan.
Job, mijn kleinzoon van zes, mag op school niet “stupid” zeggen. Een ander kind stom noemen is verboden. Als ik hoor waar kinderen in mijn straat elkaar voor uitschelden...
Lezersreactie
"... Een reisboek zoals ze allemaal zouden moeten zijn, waar geen promotioneel werk wordt gebracht, maar gewoon een echt relaas van een echte reis, en waarbij we in dit boek eigenlijk alle kanten en hoekjes van Amerika zien. De auteur heeft letterlijk de vier hoeken van het continent bezocht, en weet doorheen smaakvolle verhalen zijn reis op een uitmuntende wijze te brengen, waardoor we niet enkel zicht krijgen op de bezienswaardigheden, maar ook de eigenheid van plaatselijke bevolking en de kleine en grote gebeurtenissen die gepaard gingen met de contacten die hij had met deze mensen ..."
"Reisverslagen kunnen na enkele uren gaan vervelen maar jij presteert het om de mens tot benieuwd doorlezen te dwingen, Knap werk....Wat uitstekend tot zijn recht kwam was de beschrijving van de immense uitgestrektheid en ook relatieve leegte van dit continent.Voor mij was dit boek een vreugde van herkenning." O.ter Haar.
"Beste Dolf, Ik heb zojuist de laatste bladzijde gelezen van je nieuwste boek: Amerika in een rugzak. Een bijzonder boek! Bijzonder in meerdere opzichten. Op de eerste plaats door de schrijfstijl, waardoor ik onlosmakelijk behoefte voel om te reageren, dit ook nog eens op een tutoyerende wijze, en mijn complimenten te geven over de inhoud en de ebschouwingen in het boek. Mijn vrouw en ik zijn meerdere malen door de USA getrokken waarbij een aantal overwegingen en gedachten uit het boek ons erg bekeend overkomen....dank voor je boeiende verhaal. dank voor je onbevangenheid, openheid en oorspronkelijkheid. Ik ga andere boeken van je zeker lezen....Ik ben onder de indruk. dank! met vriendelijke groet, Rien Schalkwijk
